Dziś miałem zaszczyt wygłosić przemówienie inauguracyjne podczas dorocznej konferencji European Society of International Law w Berlinie. Moje wystąpienie poświęcone było wyzwaniom, przed jakimi staje prawo międzynarodowe w czasach osłabiania demokracji oraz napiętej sytuacji międzynarodowej.

Tematyka konferencji okazała się niezwykle aktualna. Zaledwie dzień wcześniej,19 rosyjskich dronów naruszyło polską przestrzeń powietrzną, po raz pierwszy od 1949 roku doszło do takiego incydentu na terytorium państwa członkowskiego NATO. Jasne jest, że nie był to przypadek. W chwili, gdy konferencja dobiegała końca, Rada Bezpieczeństwa ONZ zebrała się na nadzwyczajnym posiedzeniu, zwołanym na wniosek Polski, aby omówić ten bezprecedensowy atak. Znakomite wystąpienie miał wiceminister spraw zagranicznych Marcin Bosacki, a Polska uzyskała poparcie niemal 50 państw. Wydarzenia te dobitnie przypomniały o znaczeniu Traktatu Północnoatlantyckiego i porządku międzynarodowego opartego na zasadach prawa.

W swoim wystąpieniu skoncentrowałem się na trzech kluczowych kwestiach:

• relacji między prawem międzynarodowym a zasadą praworządności w państwach doświadczających kryzysów nieliberalnych,
• globalnym oddziaływaniu trendów autorytarnych i nieliberalnych — od agresji Rosji po osłabienie instytucji multilateralnych,
• roli środowiska naukowego i edukacyjnego w obronie prawa międzynarodowego oraz kształtowaniu odpornych odpowiedzi na współczesne wyzwania.

Szczególnie inspirującym momentem konferencji była sesja z udziałem prof. Philippe’a Sandsa, prowadzona przez Justinę Uriburu, która pokazała, w jaki sposób prawnicy międzynarodowi mogą docierać do szerszej publiczności: między innymi poprzez wybitne publikacje non-fiction.

W czasie, gdy prawo międzynarodowe poddawane jest ogromnym naciskom, naszą misją pozostaje wzmacnianie instytucji, wspieranie odpowiedzialności i zapewnianie, że prawo nadal będzie służyć pokojowi, sprawiedliwości i godności ludzkiej.

Serdeczne podziękowania kieruję do profesorów Helmuta Austa i Heike Krieger z Freie Universität Berlin za zaproszenie oraz zorganizowanie tego niezwykle aktualnego i inspirującego wydarzenia.