4 września 2025 r. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) wydał ważny wyrok dotyczący statusu Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych w polskim Sądzie Najwyższym. Trybunał uznał, że orzeczenia wydawane przez ten organ, obsadzony tzw. „neo-sędziami”, mogą być traktowane jako nieważne, a nawet niebyłe. Oznacza to, że sądy krajowe nie są zobowiązane do wykonywania rozstrzygnięć tej Izby, a w razie potrzeby mogą je uznać za pozbawione mocy prawnej.

Komentując wyrok dla amerykańskiego portalu „Courthouse News Service“, podkreśliłem, że orzeczenie ma wymiar praktyczny:

„Dzisiejszy wyrok daje jasne wytyczne, jak ignorować orzeczenia wydawane przez Izbę Kontroli Nadzwyczajnej. Sąd niższej instancji, który jest prawidłowo ustanowiony, może ocenić status tej Izby i uznać jej orzeczenia za nieważne, jeśli jest to konieczne dla ochrony praw stron w świetle zasady pierwszeństwa prawa UE.”

Zwróciłem również uwagę, że konsekwencje tego rozstrzygnięcia wykraczają daleko poza kwestię istnienia Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych:

„To sygnał, że Izba powinna zostać zlikwidowana. Wyrok daje polskim sądom narzędzie do podważania jej działalności w konkretnych sprawach, obok odwołań do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu.”

TSUE potwierdził w ten sposób swoją utrwaloną linię orzeczniczą: instytucje obsadzone w sposób naruszający standardy niezależności sędziowskiej nie mogą być traktowane jako sądy w rozumieniu prawa unijnego.

Zachęcam do lektury!