15 grudnia 2025 roku miałem zaszczyt uczestniczyć w uroczystościach zorganizowanych z okazji 80. rocznicy przywrócenia Ziem Zachodnich i Północnych do Polski. Konferencja odbyła się z inicjatywy Prezydenta Wałbrzycha Roman Szełemej w przestrzeniach muzealnych Stara Kopalnia w Wałbrzychu. Gośćmi honorowymi wydarzenia byli Donald Tusk oraz noblistka Olga Tokarczuk.

W swoim wystąpieniu Roman Szełemej nawiązał do hasła konferencji „80 lat. Tu jest Polska”. Opisał losy osób, które po 1945 roku osiedliły się w Wałbrzychu: skąd przybyli, jakie były ich doświadczenia życiowe oraz w jaki sposób trwale kształtowali lokalną rzeczywistość, odbudowując jednocześnie państwo ze zniszczeń wojennych. Zapowiedział również, że nowa część muzeum Starej Kopalni nosić będzie nazwę Tygiel i będzie nawiązywać do wielowymiarowej tożsamości mieszkańców Ziem Odzyskanych.

Premier Donald Tusk podkreślił, że nie powinniśmy nigdy mieć wątpliwości, iż Wałbrzych jest trwałą częścią Polski. Żaden region kraju nie powinien być gorzej traktowany – ani pod względem inwestycyjnym, ani jeśli chodzi o szanse życiowe czy możliwości rozwoju. Rolą władz publicznych jest natomiast gwarantowanie bezpieczeństwa, tak aby na polskie ziemie nigdy nie zamachnął się „żaden Hitler czy Stalin”. Premier zaznaczył również, że Polska ma obecnie do odegrania istotną rolę w zakresie bezpieczeństwa Europy oraz integracji europejskiej. Nawiązał przy tym do swojego przemówienia wygłoszonego w Gnieźnie z okazji 1000-lecia państwa polskiego, wskazując, że współcześni Polacy kroczą drogą wyznaczoną przez Bolesława Chrobrego.

Podczas uroczystości podpisana została Deklaracja Piastowska. Jej ideę przedstawiła Anna Mieczkowska, Prezydent Kołobrzegu – jednego z miast przyłączonych do Polski po II wojnie światowej i odbudowywanych z wojennych zgliszczy. Głównymi adresatami Deklaracji Piastowskiej są włodarze wszystkich miast i miasteczek położonych na terenie Ziem Zachodnich i Północnych, które łączy wspólnota dziejów oraz szczególny charakter zamieszkującej je ludności. Dokument został uroczyście podpisany przez Prezydent Kołobrzegu Annę Mieczkowską, Premiera Donalda Tuska, Monika Wielichowska Wicemarszałek Sejmu RP, Wicemarszałka Senatu Rafał Grupiński oraz Prezydenta Wałbrzycha Romana Szełemeja. Liczę, że być może wkrótce Deklaracja Piastowska dotrze również do moich rodzinnych Gryfic (Gryfice / Greifenberg – wczoraj i dziś).

Olga Tokarczuk w swoim wystąpieniu mówiła o znaczeniu wspólnoty dla budowania tożsamości oraz o odpowiedzialności za naród polski. Zaproponowała użycie nowego pojęcia – tożsamości transgresyjnej. Jak odnotował Piotr Kozłowski w portalu dziennik.pl

Jest to tożsamość pojemniejsza i rozleglejsza niż ta dana nam przy urodzeniu. Wykracza poza spadek genów i dziedzictwo kulturowe przodków. Jest wynikiem świadomego i aktywnego bycia w świecie, dynamicznego uczestniczenia w nim fizycznie, intelektualnie i emocjonalnie. Jest jednak przede wszystkim wynikiem własnej pracy i refleksji, nieustannie stymulowanej przez pytanie, kim jestem.

Olga Tokarczuk wskazywała również, że na tych terenach przetrwało podejście do tożsamości oraz wizji polskości kształtowanej przez praktykę i nauczanie generała Andersa oraz Jerzego Giedroycia. Poniżej zamieszczam link do relacji Piotra Kozłowskiego:
https://wiadomosci.dziennik.pl/…/10604354,olga…

Konferencja była także okazją do zorganizowania kilku paneli dyskusyjnych z udziałem ekspertów i polityków, poświęconych historii Ziem Zachodnich i Północnych, rozwojowi kultury, pamięci historycznej oraz doświadczeniom gospodarczym tych regionów. Partnerem konferencji był KGHM Polska Miedź (KGHM to my), a wydarzenie zbiegło się z kolejnym etapem międzynarodowego rozwoju tego koncernu. W ostatnich dniach w Kanadzie KGHM podpisał umowę z jednym z ludów rdzennych.

Dla mnie szczególnym zaszczytem była możliwość zwiedzenia szybów Starej Kopalni w towarzystwie ministry Agnieszka Dziemianowicz-Bąk. Górnicy, którzy obecnie pełnią rolę przewodników, pokazywali nam, jak trudna i pełna poświęcenia była to praca, ile kosztowała ludzkich istnień, ale także jaką satysfakcję dawało wydobywanie lokalnego „czarnego złota”, czyli antracytu. Zamierzam wrócić do Starej Kopalni i pokazać to miejsce mojej rodzinie.

Gratuluję Prezydentowi Romanowi Szełemejowi organizacji wydarzenia, dziękuję za możliwość udziału w uroczystej kolacji w Zamku Książ oraz życzę powodzenia i wytrwałości w przygotowaniach do otwarcia muzeum Tygiel.